O‘ZBEK VA YAPON TILIDA SON BILAN BOG‘LIQ EVFEMIK BIRLIKLAR TAHLILI

Abstract

  “Kitob o‘qigan, o‘zini ustida ishlagan odamda qanot bo‘ladi. U befarq bo‘lmaydi. Uning kuchi bilimida bo‘ladi. Shuning uchun hech kimni pisand qilmaydi. “Kattalar”ga xushomad qilmaydi. Uning bilimi bor, ilmi bor. Mana nima uchun kitob o‘qinglar deymiz. Kitob o‘qisangiz savol berishni bilasiz”. Sh.M.Mirziyoyev

Kitob o‘qiganimizda, o‘zimizning ustimizda ishlagan vaqtimiz beixtiyor til bilan bog‘liq holatlarga duch kelamiz. Tilda xalq tasavvurlari va dunyoqarashining aks etishi tilshunoslik, falsafa kabi fanlarni hamisha qiziqtirib kelgan. Turli xalqlarning o‘zaro aloqalari va insoniyatning ilmiy-madaniy rivojida amaliy jihatdan muhim o‘rin tutgan bu har tomonlama keng va rang-barang faoliyat turi o‘zining nazariy zaminiga ega bo‘lishi kerak. Shuning uchun ham tarjimashunoslikning maqsadi − o‘ziga xos iste’dodga ega tarjimonlar tomonidan amalga oshirilayotgan va turli tillardan o‘girilayotgan har xil sohaga oid rang-barang janrlardagi adabiyotlar tarjimasini o‘z ichiga olgan tarjima jarayonini muayyan yo‘nalish atrofida uyushtirib, uning rejali asosda faoliyat ko‘rsatishi va rivojlanishini ta’minlashdan iborat.Bu tarjima asosida esa so‘zlarning ma’nosini chuqur anglab yetish va chiroyli, samimiy so‘zlardan foydalanib tarjima qilishni talab etadi.

    Evfemizm soʻzi yunoncha  eu-“yaxshi”, phemi-“gapiryapman” soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, ogʻzaki yoki yozma nutqda qoʻllaniladigan, ma’nosi neytral “vazifasi”ga koʻra emotsional boʻlgan soʻz boʻlib, qoʻpol yoki “beodob” soʻzlar oʻrniga qoʻllaniladi.[1]

[1] Ismatullayev N. Evfemik vositalarning funksional-uslubiy xususiyatlari. 1997.-B.77.