Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqola Eron Islom Respublikasidagi demografik o‘tish jarayonlarini tarixiy, nazariy va empirik jihatdan keng qamrovli tahlil qiladi. Tadqiqotda tug‘ilish darajasining (TFR) qisqa davr ichida 7.0 dan 2.1 gacha keskin pasayish sabablari va uning oqibatlari o‘rganilgan. "Sintetik paritet progressiya nisbati" va “Panel ma’lumotlar tahlili” kabi metodlar orqali aholining yosh tarkibidagi o‘zgarishlar, “demografik imkoniyatlar oynasi” va o‘lim ko‘rsatkichlarining makroiqtisodiy sikllar (YaIM o‘sishi, inflyatsiya) bilan bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, qishloq aholisining keksayishi va “ayollashishi” jarayonlari, davlatning zamonaviy pronatalistik siyosati hamda demografik xavfsizlik masalalari tahlil qilingan.
References
1. Abbasi-Shavazi, M. J. Fertility decline in the Islamic Republic of Iran: 1972–2000 / M. J. Abbasi-Shavazi, P. McDonald // Asian Population Studies. – 2006. – Vol. 2, No. 3. – P. 217–237.
2. Bakhshi, M. Comparative analysis of population changes in rural settlements in Iran and the world // Agricultural and Rural Economics. – 2025. – Vol. 2, No. 5. – P. 43–70.
3. Hakimian, H. From demographic transition to fertility boom and bust: Iran in the 1980s and 1990s // Development and Change. – 2006. – Vol. 37, No. 3. – P. 571–597.
4. Hosseini-Chavoshi, M. The Iranian fertility decline, 1981-1999: An application of the synthetic parity progression ratio method / M. Hosseini-Chavoshi, P. McDonald, M. J. Abbasi-Shavazi // Population. – 2007. – Vol. 62, No. 2. – P..
5. Kalantary, S. Population and employment in Iran: A system dynamics approach / S. Kalantary, A. Azar, A. Khadivar // Iranian Population Studies Journal. – 2016. – Vol. 2, No. 2. – P. 7–37.
6. Lajmorak Ramah’cheri, S. Agroecological study of the historical trend of production changes and wheat area under cultivation and population changes in Iran in the period 1961-2020 / S. Lajmorak Ramah’cheri, A. Mahdavi Damghani, H. Liaghati // Environmental Sciences. – 2023. – Vol. 20, No. 4. – P. 205–228.
7. Mahmoudi, M. J. A critique on demographic report “Stanford Iran 2040 Project: Iran’s Population Dynamics and Demographic Window of Opportunity” // Iranian Population Studies Journal. – 2024. – Vol. 8, No. 1. – P. 349–370.
8. Mehryar, A. H. Reproductive health in Iran: Pragmatic achievements, unmet needs, and ethical challenges in a theocratic system / A. H. Mehryar, S. Ahmad-Nia, S. Kazemipour // Studies in Family Planning. – 2007. – Vol. 38, No. 4. – P. 352–364.
9. Neshat Ghojagh, H. M. Economic development and health status in Iran: A panel data analysis / H. M. Neshat Ghojagh, L. Agheli, S. Faraji Dizaji, M. J. Kabir // Environmental and Sustainability Indicators. – 2023. – Vol. 17. – Art. 100221.
10. Preston, S. H. Demography: Measuring and Modeling Population Processes / S. H. Preston, P. Heuveline, M. Guillot. – Oxford : Blackwell Publishers, 2001. – 291 p.
11. Roudi, F. Iran’s Population Dynamics and Demographic Window of Opportunity / F. Roudi, P. Azadi, M. Mesgaran. – Stanford : Stanford Iran 2040 Project, 2017. – 32 p. – (Working Paper ; No. 4).
12. Shojaei, J. Demographic challenges of Iran: Strategies and solutions // Iranian Population Studies Journal. – 2023. – Vol. 8, No. 1. – P. 287–316.
13. تحولات، سیاستها و برنامههای جمعیتی ایران (Eron aholisi transformatsiyasi, siyosati va dasturlari bo'yicha ilmiy sessiya hisoboti) // Allameh Tabataba'i University Policy Recommendations Report. – 2024. – Vol. 6, No. 6. – P. 212–220.