Abstract
Annotatsiya Ushbu maqolada sun’iy intellektning ta’lim sifatini baholashdagi ishonchliligi va xolisligi muammolari tahlil qilinadi. Avtomatlashtirilgan baholash tizimlari va generativ SI vositalarining samaradorligi ko‘rib chiqilib, algoritmik biasning asosiy sabablari (trening ma’lumotlaridagi nomutanosiblik, madaniy-lingvistik farqlar, “qora quti” effekti) aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, SI baholashda xatolik va noxolislik ehtimoli yuqori bo‘lib, ayniqsa ozchilik guruhlari uchun adolatsizlik kuzatiladi. Muammolarni yumshatish uchun ma’lumotlar bazasini diversifikatsiya qilish, algoritmlarni audit qilish, fairness metrikalarini qo‘llash va inson nazoratini joriy etish taklif etiladi. Maqola ta’limda SI ni adolatli qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi.
References
1. UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. Paris: UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000376709
2. U.S. Department of Education, Office of Educational Technology. (2023). Artificial Intelligence and the Future of Teaching and Learning: Insights and Recommendations. https://tech.ed.gov/ai/ai-report/ai-report.pdf
3. Yin, Z., et al. (2024). FairAIED: Navigating Fairness, Bias, and Ethics in Educational AI Applications. arXiv preprint arXiv:2407.18745. https://arxiv.org/abs/2407.18745
4. Idowu, J. A., et al. (2024). Investigating algorithmic bias in student progress monitoring. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100207. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666920X24000705
5. Ferrara, E. (2023). Should ChatGPT be Biased? Challenges and Risks of Bias in Large Language Models. arXiv preprint arXiv:2304.03738. https://arxiv.org/abs/2304.03738
6. Bulut, O., & Cutumisu, M. (2024). Automated Essay Scoring and Fairness: Cultural and Linguistic Biases in Large Language Models. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0969594X.2024.2301234