Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqola zamonaviy shifrlash algoritmlarining nazariy
asoslari, ularning dasturiy implementatsiyasi va axborot tizimlarida xavfsizlikni
ta’minlashdagi amaliy roli bo‘yicha chuqur ilmiy tahlilni taqdim etadi. Tadqiqot
simmetrik va assimmetrik shifrlash usullarini (AES, RSA, DES, Blowfish) qamrab
oladi, ularning Python ekotizimida (cryptography, PyCrypto, PyCryptodome) qanday
amalga oshirilishi, qanday xato va zaifliklarga olib kelishi hamda samaradorlik va
xavfsizlik jihatidan qanday farq qilishi eksperimental ravishda o‘rganilgan.
Axborot hajmi va xizmatlar onlaynlashuvi tufayli ma’lumotlarni ishonchli
himoya qilish talablari ortmoqda. Amaliy tizimlarda kriptografik primitivlar nafaqat
to‘g‘ri matematik asosga ega bo‘lishi, balki dasturiy jihatdan ham to‘liq, xavfsiz va
samarali amalga oshirilishi zarur. Python prototiplash uchun qulay bo‘lsa-da, noto‘g‘ri
ishlatilganda vaqt yon kanallari, IV/nonce qayta ishlatilishi, padding xatoliklari kabi
amaliy zaifliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Shu sababli, maqola nazariy asosni
amaliy kod va testlar bilan birlashtirib, xavfsiz va samarali implementatsiya bo‘yicha
aniq tavsiyalar beradi.
Maqolaning asosiy maqsadi Python dasturlash tilida zamonaviy shifrlash
algoritmlarini xavfsiz, samarali va reproduktiv tarzda amalga oshirish bo‘yicha ilmiy
asoslangan metodik tavsiyalar ishlab chiqishdir.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Stallings, W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. — 8th
Edition. Pearson Education, 2023.
2. Menezes, A. J., van Oorschot, P. C., Vanstone, S. A. Handbook of Applied
Cryptography. — CRC Press, 2018.
3. Katz, J., Lindell, Y. Introduction to Modern Cryptography. — 3rd Edition. CRC
Press, 2020.
4. Paar, C., Pelzl, J. Understanding Cryptography: A Textbook for Students and
Practitioners. — Springer, 2010.
5. Ferguson, N., Schneier, B., Kohno, T. Cryptography Engineering: Design
Principles and Practical Applications. — Wiley Publishing, 2010.
6. Dworkin, M. NIST Special Publication 800-38A: Recommendation for Block
Cipher Modes of Operation. — National Institute of Standards and Technology
(NIST), 2001.
7. Rivest, R. L., Shamir, A., Adleman, L. A Method for Obtaining Digital Signatures
and Public-Key Cryptosystems. — Communications of the ACM, Vol. 21, No. 2,
1978.
8. Daemen, J., Rijmen, V. The Design of Rijndael: AES — The Advanced Encryption
Standard. — Springer, 2002.
9. Schneier, B. Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source Code in C.
— 20th Anniversary Edition, Wiley, 2015.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.