ZAMONAVIY SHIFRLASH ALGORITMLARINING DASTURIY IMPLEMENTATSIYASI
Yuklab olish | Download

Keywords

Kalit so‘zlar. kriptografiya, shifrlash algoritmlari, AES-GCM, RSA-OAEP, DES, Blowfish, Python, cryptography, PyCryptodome, AEAD, hiybrid shifrlash, kalit boshqaruvi, xavfsiz dasturiy implementatsiya.

How to Cite

JUMAYEV TURDALI SAMINJONOVICH, and TO’XTASINOV FURQATJON SOBIRJON O’G’LI. “ZAMONAVIY SHIFRLASH ALGORITMLARINING DASTURIY IMPLEMENTATSIYASI ”. TADQIQOTLAR 74, no. 1 (November 13, 2025): 106–112. Accessed October 4, 2026. https://openresearch-hub.com/index.php/tad/article/view/187.

Abstract

Annotatsiya.  Ushbu  maqola  zamonaviy  shifrlash  algoritmlarining  nazariy 
asoslari,  ularning  dasturiy  implementatsiyasi  va  axborot  tizimlarida  xavfsizlikni 
ta’minlashdagi  amaliy  roli  bo‘yicha  chuqur  ilmiy  tahlilni  taqdim  etadi.  Tadqiqot 
simmetrik va assimmetrik shifrlash usullarini (AES, RSA, DES, Blowfish) qamrab 
oladi, ularning Python ekotizimida (cryptography, PyCrypto, PyCryptodome) qanday 
amalga  oshirilishi,  qanday  xato  va  zaifliklarga  olib  kelishi  hamda  samaradorlik  va 
xavfsizlik jihatidan qanday farq qilishi eksperimental ravishda o‘rganilgan. 
Axborot  hajmi  va  xizmatlar  onlaynlashuvi  tufayli  ma’lumotlarni  ishonchli 
himoya qilish talablari ortmoqda. Amaliy tizimlarda kriptografik primitivlar nafaqat 
to‘g‘ri matematik asosga ega bo‘lishi, balki dasturiy jihatdan ham to‘liq, xavfsiz va 
samarali amalga oshirilishi zarur. Python prototiplash uchun qulay bo‘lsa-da, noto‘g‘ri 
ishlatilganda vaqt yon kanallari, IV/nonce qayta ishlatilishi, padding xatoliklari kabi 
amaliy  zaifliklarni  keltirib  chiqarishi  mumkin.  Shu  sababli,  maqola  nazariy  asosni 
amaliy kod va testlar bilan birlashtirib, xavfsiz va samarali implementatsiya bo‘yicha 
aniq tavsiyalar beradi. 
Maqolaning  asosiy  maqsadi  Python  dasturlash  tilida  zamonaviy  shifrlash 
algoritmlarini xavfsiz, samarali va reproduktiv tarzda amalga oshirish bo‘yicha ilmiy 
asoslangan metodik tavsiyalar ishlab chiqishdir. 

Yuklab olish | Download

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1. Stallings, W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. — 8th

Edition. Pearson Education, 2023.

2. Menezes, A. J., van Oorschot, P. C., Vanstone, S. A. Handbook of Applied

Cryptography. — CRC Press, 2018.

3. Katz, J., Lindell, Y. Introduction to Modern Cryptography. — 3rd Edition. CRC

Press, 2020.

4. Paar, C., Pelzl, J. Understanding Cryptography: A Textbook for Students and

Practitioners. — Springer, 2010.

5. Ferguson, N., Schneier, B., Kohno, T. Cryptography Engineering: Design

Principles and Practical Applications. — Wiley Publishing, 2010.

6. Dworkin, M. NIST Special Publication 800-38A: Recommendation for Block

Cipher Modes of Operation. — National Institute of Standards and Technology

(NIST), 2001.

7. Rivest, R. L., Shamir, A., Adleman, L. A Method for Obtaining Digital Signatures

and Public-Key Cryptosystems. — Communications of the ACM, Vol. 21, No. 2,

1978.

8. Daemen, J., Rijmen, V. The Design of Rijndael: AES — The Advanced Encryption

Standard. — Springer, 2002.

9. Schneier, B. Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source Code in C.

— 20th Anniversary Edition, Wiley, 2015.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.