FOYDA SOLIG‘I VA UNING KORXONALAR MOLIYA-XO‘JALIK FAOLIYATIGA TA’SIRI

Abstract

Annotatsiya: Mazkur maqolada foyda solig‘ining korxonalar moliya-xo‘jalik faoliyatiga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotning maqsadi foyda solig‘ining sof foyda, rentabellik, reinvestitsiya salohiyati va likvidlikka ko‘rsatadigan ta’sir mexanizmlarini aniqlashdan iborat. Metodologik asos sifatida tahlil, taqqoslash, statistik yondashuv va shartli ekonometrik baholash elementlari qo‘llandi; bunda O‘zbekiston soliq qonunchiligi, mahalliy ilmiy adabiyotlar va rasmiy davlat manbalari asosida mantiqiy umumlashtirish amalga oshirildi [1]-[5]. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, foyda solig‘i korxonaning hisobot davridagi sof foydasini bevosita kamaytiradi, biroq soliq imtiyozlari va maqbul soliq siyosati investitsion faollikni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Shartli korxona misolida 15 foizlik foyda solig‘i 170 mln so‘m sof foyda va 17 foizlik rentabellikni shakllantirishi aniqlandi; stavkaning 10 foizga pasayishi esa sof foydani 10 mln so‘mga oshirib, rentabellikni 18 foizga yetkazdi. Xulosa shuki, foyda solig‘i fiskal barqarorlik vositasi bo‘lishi bilan birga, korxona ichki moliyaviy resurslari miqdori va investitsion qarorlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.