DETERMINANTNING ASOSIY XOSSALARI VA UNI SATR YOKI USTUN BO’YICHA YOYISH USULI
Yuklab olish | Download

Keywords

Kalit so‘zlar: determinant, matritsa, chiziqli algebra, elementar o‘zgarishlar, linearlik xossasi, antisimmmetriklik, Laplas yoyilishi, satr bo‘yicha yoyish, ustun bo‘yicha yoyish, minor, kofaktor (algebraik qo‘shiluvchi), rekursiv hisoblash, geometriyaviy talqin, matritsa inversi, chiziqli tenglamalar sistemasi.

How to Cite

Abduraxmanov G’ulom Erkinovich. “DETERMINANTNING ASOSIY XOSSALARI VA UNI SATR YOKI USTUN BO’YICHA YOYISH USULI ”. Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi 57, no. 1 (November 8, 2025): 33–39. Accessed November 20, 2026. https://openresearch-hub.com/index.php/tal/article/view/66.

Abstract

Annotatsiya.  Ushbu  ishda  chiziqli  algebra  bo‘limining  markaziy 
tushunchalaridan  biri  —  determinantning  mazmuni,  uning  fundamental  algebraik 
xossalari  hamda  satr  yoki  ustun  bo‘yicha  yoyish  (Laplas  yoyilishi)  usuli  chuqur 
yoritiladi.  Determinantning  geometriyaviy  talqinlari  orqali  uning  matritsa  chiziqli 
o‘lchov o‘zgarishiga ta’siri, satr va ustunlarda bajariladigan elementar o‘zgarishlarga 
nisbatan  qanday  munosabatda  bo‘lishi  ilmiy  asosda  ko‘rsatib  beriladi.  Shuningdek, 
determinantning linearlik, antisimmmetriklik va ko‘paytma bo‘yicha invariantlik kabi 
xossalari misollar yordamida tahlil qilinadi. Ishning ilmiy ahamiyati shundan iboratki, 
unda  satr  yoki  ustun  bo‘yicha  yoyish  usuli  berilgan  matritsaning  determinantini 
hisoblashda samarali va umumiy algoritm sifatida taqdim etilib, minor va algebraik 
qo‘shiluvchilar orqali determinantning rekursiv tuzilishi izchil ochib beriladi. Mazkur 
material determinant tushunchasining nazariy asoslarini mustahkamlash bilan birga, 
amaliy masalalarda, xususan, chiziqli tenglamalar sistemasini yechishda, matritsalar 
rangi va inversini aniqlashda qo‘llanishini kengaytirishga xizmat qiladi. 

Yuklab olish | Download

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Leng S. Algebra. M. Mir, 1968.

2. Kostrikin A.I. Vvedeniye v algebru. M., 1977, 495 str.

3. Leng S. Algebra. M. Mir, 1968.

4. Narzullayev U.X., Soleyev A.S. Algebra i teoriya chisel. I-II chast, Samarkand,

5. Faddeyev D.K., Sominskiy I.S. Sbornik zadach po vysshey algebre. M., Nauka,

1977.

6. B.L. Van der Varden. Algebra. M., Nauka, 1976

7. Sbornik zadach po algebre pod redaksiyey. A.I. Kostrikina, M., Nauka, 1985.

8. Xojiyev J., Faynleb A.S. Algebra va sonlar nazariyasi kursi, Toshkent,

«O’zbekiston», 2001.

9. 2002Faddeyev D.K. Leksii po algebre. M., Nauka, 1984, 415 st.